| De
Tas van Eva
Bron: www.2vandaag.nl (110804)
 video van de uitzending
Vanavond zendt Twee Vandaag opnieuw de
documentaire De Tas van Eva uit. De aanleiding hiervoor is de stroom van reacties die de
hoofpersoon, Donald Speelman, kreeg na de eerste uitzending op 3 mei 2004. In de
uitzending van vanavond vertelt Speelman wat na die datum is gebeurd.
Eva Kat leek voor het geluk geboren. Ze groeit op in een
rijke joodse familie. Haar vader is diamantklover te Amsterdam. Na een onbezorgde jeugd
komt Eva de liefde van haar leven tegen, Alex Speelman. Ze trouwen, gaan wonen in
Rotterdam en genieten van hun eerste huwelijksjaren.
Het wordt 1939, donkere wolken pakken zich samen boven
Europa. Alex wordt gemobiliseerd, terwijl Eva juist dan in verwachting raakt. Mei 1940
wordt Nederland aangevallen. Op 14 mei wordt Eva's stad, Rotterdam gebombardeerd. Eva
verstopt zich in de wc. De bommen missen haar huis. Ondertussen neemt Alex deel aan de
gevechten op de Grebbeberg maar keert ongedeerd terug.
Drie maanden na de Duitse inval wordt Donald geboren, een
oorlogskind.
In Rotterdam, Amsterdam, en andere grote steden wordt de
toestand onhoudbaar voor Joden. Het jonge gezin trekt in bij vrienden in Den Haag. Eva's
ouders, in Amsterdam, mogen niet meer overal komen, moeten sterren dragen en de geruchten
over de deportaties nemen toe. Eva's echtgenoot wordt opgeroepen om elders voor de
Duitsers te gaan werken, ze weigeren daarnaast de gele ster te dragen. Wanneer de onrust
nog meer aanzwelt, besluiten ze te vluchten, samen met hun vrienden. Ze bespreken hun plan
nog wel, maar dat levert enorme ruzie op met de familie. Eva's ouders in Amsterdam
verklaren haar voor gek, 'hoe kun je met een klein kind vluchten...'; Eva's ouders, die in
Amsterdam blijven, zullen later vergast worden.
Maar waarheen te vluchten? Engeland, vervalt, overtocht is te
gevaarlijk. Spanje, te ver, en de Pyreneen zijn te gevaarlijk. Ze wikken en wegen, en
besluiten tot een vlucht naar Zwitserland. Moeilijk, maar niet onmogelijk. De inboedel
wordt met een grote kist, via een omweg, vooruit gestuurd. Zijzelf zullen via allerlei
wegen naar Zwitserland reizen, allereerst een deel met de trein. Ze willen niet de
aandacht trekken van de Duitsers, er kan niet teveel bagage mee. Eva neemt daarom alleen
een tasje mee.
De reis van Nederland naar Zwitserland is voor Eva de reis
van haar leven. Omzwervingen, verraad, hoop, teleurstelling. Haar man, haar vrienden, en
andere reisgenoten zullen Zwiterland nooit bereiken. Haar reisgezellen worden namelijk
opgepakt, vlak voor de grens. Omdat haar zoontje slaapt, laten de Duitsers haar gaan, mits
ze zich de volgende dag meldt. Eva moet kiezen: Of zich melden en herenigd worden met haar
man, of zich niet melden en de grens over, de vrijheid tegemoet. Eva kiest voor het
laatste. Op de grens van een nieuw hoofdstuk in haar leven, verloor ze, op haar kind na,
de reden van haar bestaan. Met deze beslissing blijkt ze later haar eigen leven en dat van
haar kind gered te hebben. Maar haar echtgenoot, en haar vrienden, worden vergast in
Auschwitz.
Na de oorlog keert ze terug naar Nederland. Al haar
herinneringen aan de reis, de documenten, de kaartjes, heeft ze bewaard in haar reistas.
Zelfs daarin een laatste brief van haar echtgenoot vanuit een doorgangskamp naar
Auschwitz, een brief voornamelijk gericht aan zijn zoontje Donald. De tas werd tot voor
kort niet meer ingekeken, het zorgde alleen maar voor nare herinneringen. Eva stierf, en
de tas werd ergens weggestopt in het huis van Donald, die inmiddels volwassen was. Nooit
zou de tas, waarin het verhaal van zijn moeder, geopend zijn als hij er niet toe gedwongen
werd.
Donald vroeg als nabestaande een uitkering van de Nederlandse
regering aan Joodse slachtoffers aan. Hij deed het niet om het geld, maar om de erkenning.
Hij had gegevens nodig, en kwam uiteindelijk bij die nooit geopende tas van moeder Eva
uit. Dan blijkt de inhoud een schatkamer uit het verleden te zijn. Met het bekijken van de
brieven komt de barre tocht tot leven, de tragiek, en zijn vader.
Donald Speelman heeft zijn eigen verleden jarenlang
verdrongen. Maar in de documentaire vertelt hij zijn verhaal aan Twee Vandaag-verslaggever
Geertjan Lassche. Hij ondernam de tocht terug naar Zwitserland. Onderweg zocht hij de
mensen op die een rol hebben gespeeld tijdens de vlucht van zijn ouders in de zomer van
1942. Na het openen van de tas van zijn moeder, die overigens nog steeds bestaat, besloot
hij het verhaal van zijn familie op te laten tekenen in een boek, speciaal voor zijn
kinderen en kleinkinderen. Dat boek, De Tas van Eva, is begin mei uitgekomen.
De Duitse televisie zal het levensverhaal van Speelman
binnenkort ook uitzenden en met andere buitenlandse tv-zenders zijn besprekingen gaande.
Surf via de link hieronder naar de website van De Tas van
Eva.
www.detasvaneva.nl |
