Wijkkrant Zuid-West - juni 2011

De Weekkrant Amsterdam - 3 augustus 2010

Amsterdam Zuid heeft een verleden
Door Claudia Pietryga

“Het is niet makkelijk om aangrijpende verhalen te krijgen, want sommige oud-bewoners zijn geëmigreerd of praten moeilijk over de oorlog. Dan is het des te mooier als er uiteindelijk een verhaal uitkomt.”
Eén van die bijzondere bijdragen is het onlangs geplaatste dagboek van de in de oorlog omgekomen Arnold Heilbut. Zijn broer overleefde de oorlog, verhuisde naar Israël maar kwam via een advertentie in een Israëlische krant bij Wiersema terecht. “Het dagboek is aan het Joods Historisch Museum geschonken, maar ik mocht een kopie plaatsen. Opvallend is dat Arnold zijn leven als zeventienjarige jongen normaal vond verlopen. Hij vierde de Sabbat, speelde toneel, schaatste graag en was verliefd op Hanna, een meisje dat hij maar niet voor zich kon winnen.”
De website is erg uitgebreid en bevat meer dan tweeduizend pagina’s met uniek materiaal. Wiersema heeft zijn uit de hand gelopen hobby geprofessionaliseerd door een stichting op te richten en wil de site binnenkort moderniseren. “Ik doe meer online projecten, maar met Het Geheugen van Plan Zuid kan ik gewoon niet stoppen. Ik blijf maar nieuwe dingen ontdekken. Als ik nu door Zuid loop met al die bijzondere verhalen in mijn hoofd, kijk ik heel anders naar de buurt.”

De Weekkrant Amsterdam - 3 augustus 2010

Het Parool - 5 augustus 2009

Echo - 10 december 2008 - Maureen Weijzig

Wijkkrant Zuid West - september 2008

Terugverlangen naar Kamp Ravensbrück - Binnenland - Reformatorisch Dagblad

Terugverlangen naar Kamp Ravensbrück

12-02-2008 09:04 | Regioredactie
AMSTERDAM - Jongens die zaden van oranjebloemen in de tuin van een NSB’er zaaien. Een dominee die twintig Joodse onderduikers verzorgt. Verzet in de Amsterdamse Rivierenbuurt.

In deze wijk, tot 1942 het domicilie van meer dan 17.000 Joden, gebeurde veel wat wel het daglicht, maar niet de speurende ogen van de nazi’s en hun handlangers kon verdragen. J. Wiersema heeft het na onderzoek op een rijtje gezet op de website van deze stadswijk: www.zuidelijkewandelweg.nl/tijdtijn/verzet.htm .

In de Rivierenbuurt werd de Februaristaking georganiseerd. Hier woonde Miep Gies, een van de verzorgers van Anne Frank en haar medeonderduikers. De titel van Wiersema’s artikel, ”In het hol van de leeuw”, is echter niets te veel gezegd. Voor verzetsactiviteiten was het een riskante buurt, maar dat weerhield velen er niet van om al dan niet georganiseerd verzet te plegen. Tweehonderd Joden doken niet elders, maar hier, in hun eigen buurt, onder.

In de Rivierenbuurt woonden zowel Nederlandse Joden als hun Duitse volksgenoten die na de machtsovername door Hitler gevlucht waren, omdat ze meenden in het neutrale Nederland veilig te zijn. Voor de antisemieten en later ook de bezetters was deze buurt dan ook een uitgelezen doelwit voor hun wandaden. De hetze begon al toen de NSB haar campagne richtte tegen de Duitse Joden. Op woensdag 24 mei 1939 vielen twintig NSB’ers ijssalon Koco aan de Rijnstraat binnen en molesteerden de bezoekers.

In de zomer van 1942 begonnen de Duitsers, geholpen door Nederlandse politieagenten, met het weghalen van de Joden. Anderen doken onder. Gereformeerden, communisten, in allerlei bevolkingsgroepen kwam de hulp aan onderduikers op gang.

Wiersema noemt deze hulp de belangrijkste vorm van verzet die in de buurt gepleegd werd. Zo noteerde hij het verhaal van Charles Dikker, die samen met een zigeunerjongen in een boot Joodse onderduikers naar de Joodse begraafplaats in Ouderkerk vervoerde. „Daar vertonen de Duitse soldaten zich toch niet. Onderweg fungeert het riet, langs de oever, als een belangrijke bondgenoot. Lopend dan wel per fiets worden de onderduikers verder gebracht.” Charles’ zus werkte in een apotheek. Zij voorzag onderduikers van medicijnen.

In de Hunzestraat woonde Hermine Gies-Santrouschitz, beter bekend als Miep Gies. Ze voorzag Otto Frank en zijn gezin tijdens hun onderduiktijd van eten en nieuws.

Aan de Amstellaan (de huidige Vrijheidslaan) werd al in juli 1940 de nieuwsbrief geproduceerd die zou uitgroeien tot verzetskrant Het Parool, terwijl aan de Lekstraat de illegale communistische krant De Waarheid werd vervaardigd. Elders in de Rivierenbuurt stond een geheime radiozender in contact met Engeland, terwijl beeldhouwer Gerrit Jan van der Veen een centrale opzette die valse persoonsbewijzen ontwikkelde.

Renny van Ommen-de Vries was een andere verzetsstrijdster. Ondanks haar gezin met drie opgroeiende kinderen zette ze zich in voor de Landelijke Organisatie voor hulp aan onderduikers (LO). Bij haar thuis werd vergaderd en werden bonkaarten verdeeld. In 1944 meldde ze zich bij de Duitsers, waarna haar gearresteerde man werd vrijgelaten. Zelf doorstond ze de verschrikkingen van de kampen Vught, Ravensbrück en Dachau. Tijdens een voetmars naar een dodenkamp werden zij en haar medegevangenen in april 1945 door de Amerikanen ingehaald en bevrijd.

In een herdenkingsdienst in de Amsterdamse Waalkerk op 6 juni 1945 hield mevrouw Van Ommen een rede met de titel ”De Bijbel in het concentratiekamp.” Ze sprak van een terugverlangen naar momenten met een groepje vrouwen die in Ravensbrück gezamenlijk de Bijbel lazen. Van Ommen woonde in de Alblasstraat. Het was een van de weinige straten in de Rivierenbuurt die bijna zonder slachtoffers de oorlog doorkwam.

 

Zuidelijkewandelweg.nl één van de mooiste historische websites over Amsterdam
nummer 1-2008 van Maandblad Ons Amsterdam

De 5 mei 2007 editie van Het Parool over onze Bevrijdingspagina

lees verder >>

Aan de top met buurtwebsites
Bron Amsterdams Stadsblad    (120207)
 
ZUIDERAMSTEL – Zuideramstel is het stadsdeel met de meeste buurtwebsites. Dat blijkt uit een inventarisatie van de website ‘Nieuws uit Amsterdam’, die het weblog ‘Rivierenbuurt – Wat is daar aan de hand?’ de meest invloedrijke buurtsite noemt.
In totaal telt Nieuws uit Amsterdam ruim zestig websites die ontwikkelingen in de eigen buurt of wijk volgen, waarvan dertien in Zuideramstel. OudZuid steekt daarbij schril af met slechts één buurtwebsite, ‘De Pijp Online’, maar dat beeld is niet compleet. Enig zoeken levert ook de website ‘Schinkelbuurt in Amsterdam’ op.
Volgens Nieuws uit Amsterdam zijn de buurtwebsites gemiddeld drie jaar in de lucht. Ze brengen veelal niet echt hard nieuws, maar zijn meer doorgeefluik van nieuws uit andere media en aangeleverde berichten. Sommige sites worden overigens slecht bijgehouden.
Het gebied dat de buurtwebsites bestrijken, kan aanzienlijk verschillen. Zo richt de site over de Rivierenbuurt zich op de hele gelijknamige wijk. Maar in Buitenveldert is er de website ‘Bolestein’ die zich beperkt tot het wel en wee van één enkele straat.
Sommige door ‘Nieuws uit Amsterdam’ aangetroffen buurtsites gelden als websites van belangenclubs als de Vereniging Beethovenstraat Parnassusweg en Vrienden van het Beatrixpark. Een zeer fraaie site is Zuidelijke Wandelweg met veel historie en verhalen van (vroegere) bewoners van de Rivierenbuurt. Volgens de teller haalde deze site in januari maar liefst meer dan duizend bezoekers per dag.
De invloed van ‘Rivierenbuurt Wat is daar aan de hand?’ wordt vooral bepaald door de aanwezigheid van de mogelijkheid tot discussiëren en het feit dat lokale politici daaraan meedoen. De site wordt bovendien goed bijgehouden.
De totale inventarisatie van buurtwebsites in Amsterdam is te vinden op www.nieuwsuitamsterdam.nl.

Jos Wiersema bij het programma Kunst & Cultuur Magazineprogramma

Zuidelijke Wandelweg te gast bij Radio Amsterdam FM
 
foto's: Peter Gouders

Op vrijdag 19 mei 2006 tussen 14:00 en 17:00 uur was Jos Wiersema, initiatiefnemer van deze website, te gast bij  Lilian Roos van het Kunst & Cultuurmagazine van Radio Amsterdam FM. In dit programma, dat geheel gewijd is aan kunst en cultuur in het Stadsdeel ZuiderAmstel, kwam het ontstaan en de inhoud van deze website aan de orde.

Website: Amsterdam FM

Luister online naar Amsterdam FM
http://www.salto.nl/streamplayer/radio/live_stads.asp

‘Zuidfreak’ maakt Rivierenbuurt–site (280704)
Door: René de Leeuw - Redactie Amsterdams Stadsblad

" Bussen vol Japanners kwamen bij ons door de buurt. Als kind snapte ik nooit wat ze kwamen doen, maar later begreep ik dat zij de architectuur in de Rivierenbuurt kwamen bekijken.”

Jos Wiersema (51), opgegroeid in de Rivierenbuurt, is later de architectuur van de wijk nog eens goed gaan bekijken, zo blijkt uit de vele foto’s op zijn fraai verzorgde website ‘Zuidelijke Wandelweg’.
Zijn site biedt echter veel meer dan architectuur alleen; deze staat bijvoorbeeld ook vol indrukken van het leven in de Rivierenbuurt vroeger.
,,Ik liep al enige tijd rond met het idee een website over de Rivierenbuurt te maken toen ik vorig jaar Paul Gellings’ roman ‘Zuidelijke Wandelweg’ las,” zegt Wiersema. ,,Die roman is voor mij de inspiratiebron geworden voor de website. Ik heb toen direct contact met Paul gezocht. Hij raakte enthousiast en verleende alle medewerking. Zijn vader stelde foto’s uit het familiealbum ter beschikking.”
In november 2003 hield Paul Gellings een literaire wandeling naar locaties uit zijn roman Zuidelijke Wandelweg. Bij die gelegenheid maakte Wiersema foto’s en een verslag van die wandeling werd het begin van zijn website.
Hoewel de site ‘Zuidelijke Wandelweg’ heet, gaat die over de gehele Rivierenbuurt en ook, zij het in iets mindere mate, over Oud–Zuid.
Maker Wiersema noemt zichzelf, net als Gellings, ‘zuidfreak’. Wiersema heeft alle straten in de Rivierenbuurt in beeld gebracht. Het hoofdstuk ‘Sieraden van Zuid’ laat tal van details zien van opvallende stukjes architectuur en kunst waar Zuid en de Rivierenbuurt beroemd om zijn.

Ook heeft hij plekken op foto’s uit het verleden opnieuw gefotografeerd. „Dat heb ik onder meer gedaan met het uitzicht vanuit mijn ouderlijk huis aan de Roerstraat,” zegt hij. „Eind vorig jaar ben ik daar naar toe gegaan en werd ik een ervaring rijker en een illusie armer. Ik kende het als mijn huis, mijn woning, maar het ziet er van binnen nu uit als een nieuwbouwflatje. Het uiterlijk en het uitzicht zijn wel nagenoeg gelijk gebleven.” Aparte hoofdstukken heeft hij gewijd aan onder meer de wolkenkrabber aan het Victorieplein, Berlage en de Amsterdamse School. Ook actuele ontwikkelingen krijgen aandacht, zoals de recente sloop van de Thomas van Aquinokerk en de mogelijke sloop van de Airey–flats aan de President Kennedylaan. Een belangrijk bestanddeel zijn de tientallen bijdragen van bewoners en ex–bewoners die herinneringen ophalen aan de Rivierenbuurt. Hier leest de bezoeker vooral over jeugdervaringen en komt ook de Tweede Wereldoorlog regelmatig aan de orde. De website trekt momenteel ruim vijftig bezoekers per dag en dat is zeer goed voor een op een beperkte groep gerichte site.

Foto: Het tegenwoordige uitzicht vanuit Jos Wiersema’s ouderlijk huis in de Roerstraat is één van de vele fotografische impressies van de Rivierenbuurt op zijn website.

De website ziet ernaar uit dat er vele uren werk in zit. En dan te bedenken dat Wiersema nog een aantal andere Amsterdamse websites onderhoudt, onder meer over woonboten, trams en de Bijlmerramp.
Gezien zijn vele contacten verwacht Wiersema dat hij de site vooral zal uitbreiden met bijdragen van (ex–)bewoners.
„Waar ik over denk is een project met een school, om naast elkaar te zetten hoe de kinderen vroeger leefden en hoe kinderen de buurt nu ervaren.”
Wiersema woont niet meer in de Rivierenbuurt, maar in Diemen. „Maar,” zegt hij, „als ik ooit terug zou moeten naar Amsterdam, dan moet het wel naar de Rivierenbuurt zijn.”

De website is te vinden op www.zuidelijkewandelweg.nl.

hoofdmenu