Herdenkingsbord op de
Vrijheidslaan
Bron: www.refdag.nl
- 4-11-2006
De ontzetting was groot in Nederland toen de Russen de
Hongaarse opstand in 1956 op bloedige wijze de kop indrukten. Dat zei burgemeester Job
Cohen van Amsterdam zaterdag tijdens de onthulling van een herdenkingsbord dat herinnert
aan het neerslaan van de revolutie. Of eigenlijk aan het feit dat de gemeenteraad in de
hoofdstad uit protest de straatnaam Stalinlaan veranderde in Vrijheidslaan.
Het bord hangt dan ook niet toevallig op de hoek van de Vrijheidslaan en het
Victorieplein. Cohen haalde in zijn toespraak de notulen aan van de
gemeenteraadsvergadering van november 1956. Daarin staat: „Het is thans, mede in
verband met het gebeurde in Hongarije, ondragelijk gebleken de naam Stalinlaan nog langer
in onze stad te handhaven". Volgens Cohen koesterden Nederlanders grote bewondering
voor de Hongaren, die met hun opstand vochten voor een volledig nationale
onafhankelijkheid, het herstel van de democratie en naar het uittreden van het Pact van
Warschau.
De naam Vrijheidslaan, die de gemeenteraad bewust koos, is sinds de hernoeming van de
straat een waarschuwing voor het Nederlandse volk om altijd strijdbaar te blijven voor
zijn
duur bevochten vrijheid, zei Cohen. „En al die tijd vormt de naam evenzeer een
huldeblijk aan die dappere Hongaren, die streden en stierven voor hun vrijheid".
Volgens de burgemeester vormen het herdenkingsbord en het straatnaambord Vrijheidslaan een
„teken aan de straatwand voor vrijheid die wij zo bitter, bitter liefhebben".
Het initiatief voor het herdenkingsbord is afkomstig van de Hongaarse Federatie Nederland.
De burgemeester nam zaterdagmiddag ook nog het boek Hongaren in Nederland –
Nederlanders in Hongarije, 50 jaar na 1956 in ontvangst. Hij kreeg dit werk, geschreven
door Maria Douwes, uit handen van de Hongaarse ambassadeur Gàbor Szenivànyi. Zie ook het filmpje
Gedicht Karel N.L. Grazell
Stalinlaan werd Vrijheidslaan
Is een woord maar een woord,
is taal maar wat taal,
een wegwerp van letters,
van klanken?
Is een naam maar een naam,
een scheursel van krant,
een wegwaai van letters,
van klanken?
Slechts een snipper papier,
en waaraan je voorbij,
een nietsnut van letters,
van klanken?
Maar een woord heeft een hart,
een woord is een blijk,
een toonplaats van letters,
van klanken.
En dus luister, dus lees,
want wissel een woord,
een noemnaam van letters,
van klanken,
kom voor stalin als naam
met vrijheid in plaats,
een anders van letters,
van klanken:
wordt die wissel een daad,
een waarschuw, een schreeuw,
een waarheid van letters,
van klanken.
Wie de woorden
niet liefheeft,
verliest z’n waarde.
Karel N.L. Grazell |
Media 1956
bron: website Ons Amsterdam.
november 1956
Opstootjes na Russische inval Hongarije
Na de Russische inval in Hongarije verzamelen zich op 4 november woedende Amsterdammers
voor Felix Meritis, waar het hoofdkwartier van de CPN en de drukkerij van De Waarheid zijn
gehuisvest. Bij relletjes in de stad worden vernielingen aangericht aan een reclamezuil
van het Hongaars Verkeersbureau op het Leidseplein, het kantoor van jeugdbeweging ANVJ op
de Nieuwe Keizersgracht, boekhandel Pegasus in de Leidsestraat en het vakbondskantoor van
de ECV op de Prinsengracht. Voor een agentschap van De Waarheid in de Boomdwarsstraat komt
het tot opstootjes tussen demonstranten en communistische knokploegen. De volgende dag
stuurt de regering 100 marechaussees naar de kazerne in de Jennerstraat voor het handhaven
van de openbare orde. Een oud-verzetsman herdoopt onder luid applaus van voorbijgangers de
Stalinlaan in 4 Novemberlaan. Het verwijderde straatnaambordje wordt afgegeven bij het
stadhuis. De politie krijgt opdracht de nieuwe naam onmiddellijk te verwijderen. Na de
nationale protestdemonstratie op de Dam voert de politie voor Felix Meritis charges uit
als demonstranten het gebarricadeerde gebouw bestoken met brandbommetjes.
Voor Felix Meritis op de Keizersgracht blijft het de hele dag onrustig.
dinsdag 6 november
De Russische inval in Hongarije en de crisis rondom het Suezkanaal veroorzaken een
hamsterwoede. Volgens de Amsterdamse zeepfabrikant Colgate-Palmolive bestellen winkeliers
zesmaal zoveel zeep als gewoonlijk.
woensdag 14 november
“Deze naamsverandering moge een in wezen machteloze daad zijn,” aldus
PvdA-raadslid Joop den Uyl na het aannemen van het voorstel om de Stalinnaam te herdopen
in Vrijheidslaan, “maar zij symboliseert echter dit: nulla communio, geen gemeenschap
met communisten. |
Foto's
het gedenkbord - foto: Henk Visser
Nederlandse tekst van het gedenkbord - foto: Henk Visser
Joop Zwart, voormalig communist, had een dag na de inval van
de Sovjet-Unie op 4 november 1956 over twee straatnaambordjes met Stalinlaan plakkaten
geplakt met '4 novemberlaan."
bron foto: www.hetgeheugenvannederland.nl
14 november 1956 Stalinlaan wordt Vrijheidslaan
|